اثرات تانن ها در تغذیه نشخوارکنندگان

"مقدمه"

تانن­ ها ترکیبات پلی­ فنولیکی هستند که به عنوان متابولیت ­های ثانویه گیاهان عالی (higher plants) شناخته می ­شوند. این ترکیبات بصورت طبیعی در ساختار گیاهان یافت می ­شوند و وزن مولکولی آنها می­ تواند بین 300 تا 5000 دالتون متغییر باشد. متابولیت­ های ثانویه گیاهان عالی دارای ساختار پلی­ فنولیکی قابل توجهی هستند که خصوصیات آنها برای قرارگیری در طبقه­ بندی به عنوان تانن قابل توجیه نیست. تانن ­های گیاهی دارای اثرات فنولی (به عنوان مثال، رنگ آبی و کلرید آهن) هستند و به عنوان یک نتیجه از پلی ­فنول­های محلول در آب با مولاریته بین 300 تا 3000 موجب کاتالیز (تجزیه) آلکالوئیدها، ژلاتین­ها و سایر پروتئین­ها می­ شوند. تانن­ ها گروه متنوعی از متابولیت ­های ثانویه گیاهی هستند که می­ توانند در حلال ­های قطبی حل شوند و بوسیله توانایی آنها در حل شدن در حلال­ های قطبی شده از پلی­ فنول­ها متمایز شده­ اند. بنظر می ­رسد این ترکیبات هیچ نقشی در متابولیسم­ های گیاهی از قبیل بیوسنتز و تبادل انرژی ندارند. با این وجود، آنها مسئول فعالیت­ های زیستی مختلفی هستند. تانن­ ها می ­توانند از متابولیسم شکمبه ­ای نیتروژن (ازت)  از طریق کاهش باکتری­ های تجزیه کننده پروتئین ممانعت کنند. علاوه براین، تانن ­ها می­ توانند فرایند بیوهیدروژناسیون شکمبه­ ای را کاهش دهند و در نتیجه جریان اسیدهای چرب غیراشباع به دئودنوم (روده باریک) را افزایش می ­دهند. در کنار این موارد، ترکیبات فنولی و تانن­ ها از راه فعالیت انتخابی روی باکتری ­های شکمبه ­ای می ­توانند فرایند بیوهیدروژناسیون شکمبه­ ای را تغییر دهند و مقدار اسید لینولئیک مزدوج در گوشت و شیر تولیدی را افزایش دهند، اما این اثر وابسته به مقدار تانن­ ها می ­باشد. به عنوان یک نتیجه می ­توان گفت که تانن­ ها از طریق ابقای بیشتر ازت در بدن، راندمان استفاده از نیتروژن را بهبودمی بخ­شند.

نشخوارکنندگان چه آنهایی که شیر تولید می­کنند و چه آنهایی که گوشت، با سیستم­ های پرورشی مختلف دارای منافع اقتصادی قابل توجهی در کل جهان هستند. علاوه براین، پرورش این دام ­ها از زمان­ های قدیم بر اساس خوراک غنی از تانن بوده است و در واقع اگر روش­های پرورشی فشرده (بسته یا صنعتی) استفاده شده باشد یا روش­­ های پرورش باز، علوفه ­های غنی از تانن یا جیره ­هایی با افزودن محصولات جانبی گیاهی غنی از تانن به منظور بدست آوردن اثرات مثبت روی تولید، کیفیت و آسایش دام مورد استفاده قرار گرفته است. آنچه که واضح است این است که منابع بالقوه تانن­ ها برای نشخوارکنندگان، فراوان هستند.

عوامل زیادی می­ توانند تعدیل کننده اثرات مثبت، منفی و یا عدم تاثیر تانن ­ها باشند. این مسئله می­تواند به دلیل ترکیب شیمیایی و یا انواع متفاوت آنها، مقدار مورد استفاده، گونه حیوانی درگیر و جیره­ای باشد که تانن­ ها به آن اضافه شده است. به همین دلایل، جنبه ­های زیادی وجود دارند که می ­توانند روی یافته ­های ظاهراً متناقض که در منابع علمی یافت می ­شوند، تأثیر بگذارند. تانن­ ها با تنوع زیاد در ساختار شیمیایی مشخص شده­ اند که نتایج حاصل را نمی­ توان به راحتی از یک نوع تانن به نوع دیگری تعمیم داد.

ممکن است که تانن­ ها اثرات مهمی چه مضر و چه سودمند روی عملکرد دام و کیفیت تولیدات آن داشته باشند که این اثرات هم به دلیل ساختار شیمیایی و هم به دلیل میزان آنها در جیره می­ باشد و هر دو جنبه ذاتاٌ با فیزیولوژی حیوان مرتبط هستند. بعضی از اثرات مضر تانن­ها را می ­توان به عنوان کاهش در مصرف خوراک، کاهش قابلیت هضم فیبر و متعاقب آنها کاهش عملکرد دام اشاره نمود، اما بعضی دیگر از محققان مشاهده کردند که چگونه تانن­ ها ممکن است استفاده از پروتئین را بهبود ببخشند، انگل­ های داخلی را کنترل کنند و همچنین روی تولید (عملکرد رشد وزن بدن، شیر، گوشت و پشم) و آسایش دام اثر داشته باشند. علاوه براین، نشان داده شده است که تانن­ ها ممکن است نقش مهمی در بهبود وضعیت آنتی اکسیدانی و ایمنی دام­ها ایفا بکنند. مطالعات اخیر، افزایش توجه به این موضوع را نشان می ­دهد. باید توجه داشته باشیم که تانن­ها می­توانند در استراتژی ­های تغذیه­ ای مورد استفاده قرار بگیرند، اما محدودیت ­ها در کاربرد عملی آنها با اثرات نامطلوب بالقوه مرتبط هستند.

در مطالب علمی بعدی با جزئیات بیشتری در مورد تانن­ ها و اثرات آنها در تغذیه نشخوارکنندگان بحث خواهیم کرد.